Rozwój współpracy terytorialnej jest jednym z założeń unijnej polityki spójności. Cel Europejska Współpraca Terytorialna i realizowane w jego ramach programy współpracy międzyregionalnej, trans granicznej i transnarodowej zastąpiły w 2007 roku funkcjonującą w latach 2004-2006 inicjatywę INTERREG III. Dostrzegając znaczenie tego rodzaju formy współpracy Unia Europejska przeznaczyła ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego 7,75 mld euro z czego 557,8 mln przypadło w udziale Polsce.
Współpraca ponad granicami państw nie została ograniczona jedynie do obszaru Unii. Z inicjatywy Komisji Europejskiej powołany został Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa. W jego ramach przyznano Polsce 173,3 mln euro na rozwijanie partnerskich stosunków z krajami nie będącymi członkami Wspólnoty.

W ramach poszczególnych form współpracy odbywają się następujące programy:
1) Współpraca międzyregionalna (wymiana doświadczeń i dobrych praktyk):
a) INTERREG IVC

2) Współpraca transnarodowa (kooperacja w dziedzinie zrównoważonego rozwój, wdrażania innowacyjności, ochronie środowiska):
a) Program Regionu Morza Bałtyckiego
b) Program dla Europy Środkowej

3) Współpraca przygraniczna (wspólne inicjatywy regionalne i lokalne):
a) Polska (Województwo Zachodniopomorskie) – Niemcy (Meklemburgia/Pomorze Przednie – Brandenburgia)
b) Polska (Województwo Lubuskie) – Niemcy (Brandenburgia)
c) Polska (Województwo Dolnośląskie i Lubuskie)– Niemcy (Saksonia)
d) Polska – Republika Czeska
e) Polska – Republika Słowacka
f) Polska – Republika Litewska
g) Południowy Bałtyk (Polska – Szwecja – Dania – Litwa – Niemcy)
Projekty operacyjne odbywające się w ramach współpracy przygranicznej i transnarodowej muszą być realizowane przez podmioty z co najmniej dwóch państw, w tym co najmniej jeden z Unii Europejskiej. Partycypacja minimum trzech regionów w tym co najmniej dwóch położonych na terenie krajów członkowskich UE jest natomiast warunkiem rozpoczęcia współpracy międzyregionalnej. Budżet projektu jest wspólny i zawiera dofinansowanie ze środków unijnych (mające formę refundacji poniesionych wydatków) oraz środki krajowe. Charakter ponad graniczny projektu można osiągnąć poprzez prowadzenie wspólnych przygotowań, realizacji, międzynarodowy personel wykonawczy, czy jak to było wcześniej wspomniane, wspólne finansowanie.